Tanzimat Devleti, Vergi Sistemi ve Toplumsal Adalet, 1839-1908

October 17, 2015 / 0 comments

Osmanlı Devleti 19. yüzyıl boyunca büyük mültezimleri, onlara kaynak sağlayan büyük sarrafları ve bu kesimlerin İstanbul bürokrasisi içindeki yüksek rütbeli hamilerini tasfiye etmiş olsa bile, 20. yüzyıl başında taşrada eşraf ve yerel mülki amirler arasında iltizam gelirlerinin paylaşılması noktasında yeni bir ittifakla mücadele etmek durumunda kalmıştı. Yerel idare meclislerine hakim olan ve mülki amirler üzerinde…

Read more →

Osmanlı İmparatorluğu’nda Gelir Vergisi: 1903-1907 Tarihli Vergi-i Şahsi Uygulaması

January 1, 2010 / 0 comments

Bu çalışmada 1903 yılında gündeme gelmiş ve 1907 tarihinde lağvına karar verilmiş olan “vergi-i şahsi” örneği etrafında Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminde gelir vergisi uygulamaları konusu ele alınacaktır.[1] Vergi-i şahsi her ne kadar sınırlı bir dönemde ve sınırlı bir çerçevede uygulanabilmişse de,  Osmanlı İmparatorluğu’nda verginin kolektif bir temelden uzaklaştırılarak şahısların tespit edilmiş gelir ve servetlerini esas alan…

Read more →

Abdülhamid Rejimi, Vergi Tahsildarlığı ve Siyaset, 1876-1908

January 1, 2010 / 0 comments

Bu yazıda temelleri daha önceden atılmış olmakla birlikte İkinci Abdülhamid döneminden itibaren önemli bir hedef olarak ele alınan sivil bir vergi tahsildarlığı teşkilatının kuruluşu incelenecektir. İkinci Mahmut döneminden itibaren Osmanlı idarecileri iltizam sisteminin kaldırılarak bireylerin servet ve gelir düzeylerine göre belirlenecek verginin doğrudan devlet memurları aracılığıyla toplanması yönünde bir çaba içinde olmuşlardır. Bir bakıma 19….

Read more →

İkinci Meşrutiyeti Hazırlayan Koşullar: Rumeli’de Vergi Tahsilatı ve Jandarma

January 1, 2009 / 0 comments

Yakın tarihimizin önemli bir evresini oluşturan İkinci Meşrutiyet dönemi, Jön Türk devrimini hazırlayan koşullar ve İttihad Terakki rejimi akademik tarihçilerin olduğu kadar Türkiye’nin güncel siyasal gerçekliğini anlama kaygısı taşıyan daha genel bir kitlenin de ilgisini hep çekmiştir. Bu yazıda, söz konusu yeniden değerlendirme çabalarına Rumeli vilayetlerinde İkinci Meşrutiyet’i hazırlayan toplumsal koşullara ve özel olarak da…

Read more →

“Anadolu Islahatı,” “Ermeni Sorunu” ve Vergi Tahsildarlığı, 1895-1908

January 1, 2009 / 0 comments

Bu yazıda 1894 Sason olayları sonrasında Vilayat-ı Sitte olarak isimlendirilen Erzurum, Van, Bitlis, Mamuretülaziz, Sivas ve Diyarbekir vilayetlerinde uygulanmak üzere gündeme gelen vergi tahsildarlığı teşkilatı incelenecektir. 1878 Berlin Kongresi sonrasında söz konusu altı vilayette kapsamlı idari reformlar yapılması Osmanlı siyasetinin gündemine kalıcı bir şekilde oturmuş ve İkinci Meşrutiyet dönemine de devredilen bu sorunlar Anadolu Islahatı…

Read more →

Aşar Vergisi, Cumhuriyet Rejimi ve Anadolu Köylüsü

January 1, 1998 / 0 comments

Geleneksel Osmanlı vergi sisteminin en önemli ögelerinden olan aşar vergisi, 17 Şubat 1925 tarihinde çıkarılan bir kanunla kaldırılmıştır. Böylece, Tanzimat’tan itibaren Osmanlı hükümetlerinin defalarca kaldırmaya yeltendiği iltizam sistemi de (vergilerin toptan satışı) sona ermiş oldu. Dönemin basını, aşar vergisinin kaldırılmasını geleneksel Osmanlı sisteminden kopulması ve köylü üzerindeki vergi yükünün hafifletilmiş olması nedeniyle büyük bir devrim…

Read more →